elektron,nötron,proton

06 Ocak 2010

Elektron veya eksicik, en küçük eksi elektrik yüküne sahip temel parçacıkdır.
Elektron kelimesi kehribarın Yunancadaki ismidir. Eski Yunanda, kehribarı ovuşturunca statik elektrikle yüklendiği biliniyordu.

Atomun üç bileşeninden biri (diğer iki proton ve nötrondur). Atomu maddenin en küçük birimi kabul eden kuram yoluyla, elektriğin taneciksel bir yapı içinde bulunduğu sonucuna varılır. En küçük elektrik yükü taşıyan bu taneciğin adı elektrondur. Bütün atomların dış bölümü elektron tabakalarından oluşur ve her tabaka çekirdekten uzaklığına göre K,L,M… gibi harflerle adlandırılır. Çevredeki elektronların sayısı ve konumu, söz konusu elementin kimyasal nitelikleriyle, özellikle değeri ile yakından ilintilidir. Birçok durumda, bu elektronlar maddeden çıkarılıp az ya da çok büyük bir hızla, bir elektrik alanıyla, harekete geçirilerek boşlukta yayılabilir. Boş bir tüple elde edilen katot ışınları; radyoaktif cisimlerin beta ışınları; ısgın metalleri etkileyerek çıkardığı elektrik, vb.

Normal koşullarda elektronlar atomun artı yüklü çekirdeğine bağlı durumda bulunur. Nötr bir atomdaki elektronların sayısı, çekirdeki artı yüklerin sayısına eşittir. Ama bir atomda artı yüklerin sayısından daha fazla ya da daha az elektron bulunabilir. Bu durumda atomun toplam yükü eksi ya da artı olur; böyle yüklü atomlara iyon adı verilir. Bir atoma bağlı olmayan elektronlara serbest elektron denir.

Belirli bir atomdaki elektronlar çekirdek çevresinde düzgün bir biçimde sıralanmış yörüngemsiler üzerinde dolanır. Elektronlar ile çekirdek arasındaki çekim kuvveti, elektronların kendi aralarındaki itme kuvvetine üstün geldiğinden, elektronlar normal koşullarda atoma bağlı kalır. Elektronları üzerinde dolandığı yörüngemsiler kendi aralarında kümelenerek kabukları oluştururlar. Çekirdeğe en yakın yörüngemsilerdeki elektronlar atoma en sıkı bağlı olanlardır. En dış yörümgemsilerdeki elektronlar ise çekirdekle aralarındaki öteki elektronların perdeleyici etkisi nedeniyle atoma en gevşek bağlı durumdadır. Elektronlar, atom yapısı içindeki hareketlerinde, atomun hemen bütün hacmini kaplayan dağınık bir eksi yük bulutu oluştururlar. Bu nedenle atomun büyüklüğünü elektronların atom içindeki diziliş biçimi belirler. Atomun, başka atomlar, parçacıklar ve elektromagnetik ışıma karşısındaki davranışını da elekronların bu diziliş biçimi belirler.

Nötron, Proton ile birlikte, atomun çekirdeğini meydana getirir. Ayrıca nötron ve proton sayılarının toplamı, bize Kütle Numarasını verir. Nötron ve proton kütleleri, birbirine oldukça yakındır. Nötronlar yüksüz parçacıklardır. Hidrojen dışında bütün atomların çekirdeklerinde bulunan parçacıktır. Nötronun elektrik yükü sıfır ve bağıl kütlesi 1,00 dır. Kütlesi protonunkiyle aynıdır. Nötronların da 3 kuarktan oluştukları sanılmaktadır. Sembolü(n)’dir, çekirdekte bulunur. James Chadwick (Kadvik) adlı bilim adamı tarafından bulunmuştur. Her atom farklı sayıda nötron bulundurabilir. Hidrojen dışında bütün atomların çekirdeklerinde bulunurlar. Proton ile aynı kütleye sahiplerdir

Proton, atom çekirdeğinde bulunan artı yüklü atom altı parçacık. Elektronlardan farklı olarak atomun ağırlığında hesaba katılacak düzeyde kütleye sahiptirler. Protonun Yükündeki Hassas Ölçü Evrendeki bütün protonlar 1,6 x 10 19 değerinde pozitif yüke sahiptirler. Bu, atomlardaki çeşitli protonların birbirlerini itmelerini sağlar. Ama aradaki çekim, itmeden 100 kez daha güçlü olduğu için protonlar birbirlerinden ayrılmazlar. Protonun kütlesi elektronunkinden 1836 kez daha fazladır. Ama buna karşın, bilinmeyen bir nedenden ötürü elektronun yükü protonunkiyle aynıdır

http://www.muhteva.com/elektron-notron-proto-n-t22844.html

Nötron oldukça kararlı bir taneciktir. Parçalanarak, bir proton, bir elektron ve kütlesiz bir yansız tanecik olan nötrinoya (Bk. TANECİK FİZİĞİ) dönüşmesi için, on iki dakika geçmesi gerekir. Bu dönüşme, nötron, çekirdek içinde bulunduğu sırada da oluşabilir. Elektron ve nötronlar çekirdekten uzaklaşıp giderken, protonlar yerlerinde kalmaya çalışır ve çekirdeğin kimyasal element yapısını değiştirirler. Buna, çekirdeğin «beta bozunması Nötronlar, NÜKLEER REAKTÖR’de ve ATOM BOMBASI’nda önemli rol oynarlar. Zincirleme tepkimeyi başlatmak için, ağır bir çekirdek içine, fazladan bir nötron gönderilir. Bu da, FİZYON sonucu çekirdeğin daha hafif iki parçaya ayrılmasını ve büyük bir enerjinin açığa çıkmasını sağlar

Bu konu hep ilgimi çeker, şimdi bir bilene sorularımı yöneltiyorum:
1. Proton ve nötron neden çekirdeğin içinde de elektron dışında?
2. Hidrojende neden nötron yok?
3. Kütle açısında çok daha küçük olmasına karşılık elekronun yükü protonla neden aynıdır?
4. Kütle açısından elektrona denk olan nötron nasıl yüksüz olabilmektedir?
Güneşten daha büyük yıldızlar‘da kütle çekim etkisi o kadar büyük bir kuvvet uygular ki yıldızın yapısını değiştirir ve atomlardaki elektronlar protonların yanına gelerek nötrona dönüşürler. Bu nedenle adları nötron yıldızlarıdır. Böyle bir yıldızın 1 santimetreküpü‘nün kütlesi birkaç milyon tonu bulur. Eğer güneş şimdi sahip olduğu kütle ile bir nötron yıldızı kadar yoğun olsaydı çapı 10 km civarında olurdu.
5. Elektronu protonun yanına getirmek olağanüstü bir durum değil mi? Bunun için uygulanan kuvvet nedir?

24 Yorum

  • Ali bayraktar 10 Eylül 2016, 01:15

    Hidrojende nötron yoksa füzyon da helyuma dönüşüce nötron nerden geliyor

  • İlhan 12 Ağustos 2012, 03:58

    herkese merhabalar,
    bilgi paylaşımında bulunduğunuz konular benim de ilgimi çekiyor.

    http://www.metafizikbilgiler.com/html/digerkonular.html

    bu sitede söz konusu bilimsel unsurlara farklı, yenilikçi bir perspektiften bakılmış, analiz edilmeye çalışılmış. sitedeki konulara göz atmanızı tavsiye ederim.

  • Sibel 27 Mart 2012, 17:14

    Elektronların bir atom içinde yer alma zorunluluğu olmayışı ilginç geliyor bana. Peki bunlar öyle kendi başlarına ne yapıyolar dışarda?
    Yani 1. işlevleri nedir?
    2. atommdan ayrılmaları bir sebebe bağlı ise nedir?

  • melek 20 Şubat 2012, 20:55

    Yorumunuz…..

  • onur 28 Kasım 2011, 23:56

    çekirdek içinde proton ve nötronun enerji seviylerinin aynı olmamasının nedeni nedir?

  • Proton eLektron modelını werırmsnız 17 Mart 2011, 17:21

    Proton eLektron modelını werırmsnız

  • sibel 09 Şubat 2011, 12:37

    çok güzel anlattınız walla sibel hanım

  • uçarı fizikçi 29 Kasım 2010, 10:20

    çekirdek içerisinde elektronun bulunmaması heisenberg belirsizlik ilkesi ile açaıklanabilmektedir.konum ile momentum çarpımı büyük bir enerjiye sahiptir. bu kadar büyük enerjiye sahip çekirdak yoktur.

    çekirdeğin içine çökmemesi ise nükleer kuvvetler ile ilgilidir. bu kuvvetler kısa mesafelerde çekicidir. fakat çok daha kısa mesafelerde itici etki gösterirler.

  • Sibel 26 Eylül 2010, 13:13

    Aradığınız şey neler acaba?

  • ZEHRA 25 Eylül 2010, 17:17

    hepsi güzel ama eksikler var şimdi aradığım şeyleri nasıl bulabiliriz. keşke aradığım şeyleri hemencecik bulabilem ne kadar çk sevinirm…..

  • özgür 23 Eylül 2010, 00:45

    elektronların biribirini iterek protona yaklaşmasına karşı çıkan bir kuvvet var sanırım onun adı da nükleer kuvvet diye hatırlıyorum kaşif….bu aynı zamanda kara deliklerin oluşumunda önemli..zayıfladığı zaman yıldızlardaki tüm çekirdekler senin dediğin gibi içiçe geçiyor ve inanılmaz bir çekim gücü ile ışığı bile içine alıyor…

  • selim 25 Mayıs 2010, 17:00

    Merhaba ben 7.sınıf öğrencisiyim bi proje ödevim var internette bulamadım siz yardımcı olabilirmisiniz lütfen?en kısa sürede yardım istiyorum mümkünse bugün konum elektronun,protonun-nötronun yer aldığı atom modeli nedir?(katmanlarda dahil olmak üzere)lütfen cevabınızı bugün verin

  • Sibel 16 Nisan 2010, 09:28

    Harikulade bir soru. Cevabı bilmiyor oluşum işi daha da heyecanlı kılıyor benim açımdan. Çok teşekkürler Kaşif. Sizin bir çözümünüz var mı aklınızda?
    ve benim ilk aklıma gelen, çekirdeğin içinde protonun yanında yer alan nötronların bu söylediğiniz işlemde bir katkıları olup olmadığı?

  • kaşif 16 Nisan 2010, 08:11

    Protonlar + yüklü, elektronlar – yüklü.Sorum şu elektronlar birbirini aynı yük olduklarından dolayı iterken, protonlar elektronları zıt yük olmasına rağmen niçin çekirdeğe düşürmüyor? Örneğin 1. yörüngedeki elektronları, 2. yörüngedekiler çekirdeğe doğru itecek ve protonlarda çekirdeğe doğru çekecektir.Bu güç dürümda 1. sıra elektornlar niçin çekirdeğe çökmez.yada düşmez…

  • ECEM 14 Mart 2010, 18:55

    heei yi sagolun işime yARAMASADA

  • erkal şengül 04 Şubat 2010, 22:32

    yeni atom modelini erkalsengul.blogcu.com
    adresinden okuyabilirsiniz

  • satanyiyenkedi 23 Ocak 2010, 16:23

    yukarıda yazdıklarımı tekrar okudum yanlış anlaşılmaya sebebiyet vermemesi açıcından tekrar yazmak ihtiyacı hissettim. bizler hala elektronun ve protonun neden aynı yüke sahip olduklarını halen bilmemekteyiz bu konu hakkında yapılmış ve yapılan çok sayıda çalışma bulunmaktadır fakat kesin olarak bildiğimiz şey atomun içindeki parçacıkların kararlılık düzeyi ve buna neden olan etmenlerdir.

  • Sibel 23 Ocak 2010, 16:19

    Çok teşekkür ederim sevgili ziyaretçi (adınızı lütfetmemişsiniz), çok sevdiğim genç bir fizikçi arkadaşım vardı, ona ne zaman bi şey söylemeye kalkışsam beni susturur ve “Hey Sibuşka, şimdi biz fiziikçileer…” diye başlayan bir monoloğa girişirdi, onu da buradans evgiyle anmış olayım.
    Fil ve sinek örneğinde benim cevabım, sineğin fili delip geçeceği, hatta fillin bunu algılamamış olma ihtimali de olabileceği şeklindeydi ama yanılmışım galiba? Örneğin ışıktan hızlı takyonlar bizim çok yavaş dünyamızdan biz onları görmeden gelip geçiyorlardır, aslında bıraktıkları etkiyi görmesek onların varlığını da bilemezdik herhalde (Tanrı için de aynı şey söylenebilirr pekala)
    Peki izotoplar doğal halde var mıdır, insan eliyle mi elde edilirler?
    Ve Nötronlar çok ilgimi çekiyorlar, öyle ki bi ara bi şiirime bile ziyaretçi oldular:
    http://sibelatasoy.com/?p=2781
    🙂
    Bu arada aklımıza gelen her şeyin fizikle açıklanabileceğini söylerim hep konuşmalarımda, şu anda halen cevap bulunmamışlar olabilir ama ben de Honolulu’ya gitmedim zaten! Ama gitme potansiyelim mevcut 🙂

  • satanyiyenkedi 23 Ocak 2010, 15:39

    Sibel hanım,

    öncelikle izotop kavramından biraz söz edeyim. izotoplar; aynı sayıda proton farklı sayılarda nötron içeren elementlere verilen isimlerdir. örneğin aynı atom numarasına sahip hidrojen ve döteryumun proton sayıları 1 olup , nötron sayıları farklıdır. 2 nötronlu hidrojen atomunun adı ise trityum. kısacası döteryum, triyum hidrojenin doğada bulunabilen izotoplarıdır. bunun dışında hidrojenin laboratuvarda bazı bombardımanlar sonucunda elde edilen farklı izotoplarıda mevcuttur. bu tip izotop atomların kimyasal özellikleri aynı, fiziksel özellikleri farklıdır. örneğin döteryumun diğer bir adı ağır hidrojendir okyanusların soğuk kesimlerinde bol miktarda bulunur.işlev açısından bir örnek verecek olursak döteryum ve trityum nükleer füzyon çalışmalarında yakıt olarak kullanılır.

    3. sorunuza gelecek olursak uzun yıllardan beridir fizikçiler atomun sırrını çözebilmek adına sayısız modellemeler yapmışlardır bunlardan günümüz kadar en geçerli sayılanlarına bakacak olursak thomson, rutherford, dalton ve bohr atom modelleridir. tum bu modellemeler kendisinden bir önceki modellemenin üstüne kurulmuş ve geliştirilmiş teorilerdir. kuantumsal atom modelinden önce gelen bohr atom modelinde elektronlar çekirdeğin çevresinde rastgele yerlerde değil,çekirdekten belirli uzaklıklarda bulunan katmanlarda döner fikrini öne atmıştır. bu model niels bohr a nobel ödülü kazandırmış olsada kuantumsal atom modelinden önce yörüngelerde dolanan elektronların verdikleri ışımaları ve enerji seviyeleri arasındaki geçişlerdeki çoğu spektrumları açıklamakta yetersiz kalmıştır.

    bir soruda ben size sorayım böylece sorduğunuz soru hakkında bi fikir oluşacaktır aklınızda. 1 ton ağırlığında bir fili durağan olarak düşünün ve çok yüksek hızda (yaklaşık ışık hızında) hareket eden bir sivri sinek farzedin. sineğin file çarması sonucunda ne olur?
    cevap: fil istisnasız un ufak olur.

    proton ile elektron arasındaki ilişkide işte mikro ölçekte bakacak olursanız kabaca da olsa böyledir. proton elektrona oranla çok büyük bir kütle olmasına rağmen durağandır. elektron ise bu bütük kütleyi çevreleyen çekirdek etrafında çok çok yüksek hızlarda dolanan çok küçük kütlede (protona oranla) bir parçacıktır ve enerjisinin temel nedeni ise sahip olduğu hızdır. protonun yada nötronun sahip olduğu temel enerji ise çekirdek içinde bunları bir arada tutan etkileşim potonsiyelleri ve çekirdeğin bağlanma enerjidir. atomu bir bütün olarak düşünecek olursak bu muazzamn enerjileri dağılmadan ve etkileşim içine sokmadan dengeleyebilmek (kararlılık) için kütleleri ne olursa olsun yükleri aynı olmalıdır fakat tek bir şartla. bu şart ise protonun aynı değerde + olması gerekirken elektronun ise – yüklü olmasıdır.

    biraz karışık oldu farkındayım ama en temel ve anlaşılabilecek dilde bu şekilde basit olarak açıklayabiliyorum. atom öylesine küçük bir parça ve ondan çok çok daha küçük öyle atom altı parçacıklardan oluşmuştur ki yüz yıllarıdır biz fizikçiler hala çoğu şeyi açıklamakta zorlanırız.

  • Sibel 23 Ocak 2010, 14:27

    İçindebir tane nötron olan Hidrojen döteryum oluyor ve bu durumda hidrojenle/döteryum arasında işlevleri açısından nasıl farklar oluşuyor?
    üçüncü sorumu matamatiksel olarak değil de işlevi açısından anlatabilir misiniz? Atomun içindebulunuş -olası- nedenlerini elektron/proton ve nötronla dengelerive ilişkileri açısından lütfen 🙂

  • satanyiyenkedi 23 Ocak 2010, 13:56

    anlatabildiğim, burada dilim döndüğü kadarı ile yardımcı olmaya çalışırım.

  • Sibel 23 Ocak 2010, 12:46

    Merhaba, bu tafsilatlı yorum için minnettarım. Cevabı bir iki kez daha okuduktan sonra aklıma gelen soruları da yazacağım, bir bilen bulmuşken fırsatı değerlendirmek isterim 🙂

  • satanyiyenkedi 23 Ocak 2010, 12:02

    2)hidrojende nötron olması durumunda hidrojenin izotopu olan döteryum elde edilir. yani 1e+1p=hidrojen iken 1e+1p+1n=döteryumdur. bu nedenle hidrojende nötron bulunmaz bulunması durumunda ise hidrojen denilmez o artık döteryumdur.

    4) kütle ve yük birbirinden bağmsımsız kavramlardır bunu nedeni ise atom altı parçacıklar dediğimiz kuarklardan kaynaklanmaktadır. kuarkların temel bileşenleri ise fermiyon ve leptonlardır. bir parçacığın yük durumu hakkında yorum yapmak için pauili dışarlama prensibi ile manyetik momenti ve yörüngesel açısal momentumun durumunu bilmemiz gerekir. buda spin dizilimler ile bilinir. kuarklara tekrar dönecek olursak bildiğimiz 6 tipte kuark vardır. bunlar 2/3 ve -1/3lük yükte olan spin durumunun farklı şeillerde bir araya gelmesi ile oluşur. örneğin proton için konuşacak olursa 2 adet 2/3 spin up, 1 tanede -1/3 spin down dan oluşur. yani 2x(2/3) + 1x(-1/3)= 1 dir. buda protonun + değerlilikte olduğunu gösterir. nötronlar için ise bu dizilim 2 adet -1/3 spin down ve 1 adet 2/3 spin up tır. yani 1x(2/3) + 2x(-1/3)=0=yüksüzdür.
    3. sorunuzun cevabı yukarıda yazdıklarım ile kısmen açıklanabilirken tam olarak matematiksel formüller ile anlatabilirim.

    1ve5. sorunuzun cevabı ise biraz daha karmaşıktır. sadece şu kadarını belirteyim Elektronu protonun yanına getirmek olağanüstü bir durum olması nedeni ile Proton ve nötron çekirdeğin içinde olup elektron dışındadır diyebiliriz.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir